ATEX i strefy zagrożenia wybuchem – podstawy

Dyrektywa ATEX (2014/34/UE) została wprowadzona, by zapewnić bezpieczeństwo urządzeń pracujących w atmosferach wybuchowych. Dotyczy to m.in. zakładów chemicznych, petrochemicznych, lakierni, magazynów pyłu, przemysłu farmaceutycznego czy spożywczego.

W zależności od rodzaju i intensywności obecności substancji palnych (gazów, par, pyłów), wyróżnia się strefy zagrożenia wybuchem – od 0 do 2 dla gazów i od 20 do 22 dla pyłów.

Każde urządzenie wprowadzane na rynek UE, które ma pracować w tych strefach, musi mieć odpowiedni poziom ochrony – potwierdzony zgodnie z wymaganiami ATEX. I tu pojawiają się kluczowe pojęcia: CJN i DP.

Co to jest CJN?

CJN to skrót od Certyfikatu Jednostki Notyfikowanej. Oznacza to, że urządzenie przed dopuszczeniem do obrotu musi przejść formalny proces oceny zgodności przez niezależną, notyfikowaną jednostkę ATEX (np. TÜV, DEKRA, CNBOP).

Kiedy CJN jest wymagane?

CJN jest obligatoryjne dla urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach o wysokim ryzyku zapłonu:

• Strefy gazowe:

  • 0 (1G) – bardzo wysoki poziom ochrony

  • 1 (2G) – wysoki poziom ochrony

• Strefy pyłowe:

  • 20 (1D) – bardzo wysoki poziom ochrony

  • 21 (2D) – wysoki poziom ochrony

Co to jest DP?

DP to skrót od Deklaracji Producenta. W tym przypadku producent może samodzielnie ocenić zgodność urządzenia z wymaganiami ATEX i wystawić deklarację WE bez udziału jednostki notyfikowanej.

Kiedy DP jest dopuszczalne?

Tylko w przypadku urządzeń przeznaczonych do stref o niższym ryzyku zapłonu, czyli:

• Strefy gazowe:

  • 2 (3G) – normalny poziom ochrony

• Strefy pyłowe:

  • 22 (3D) – normalny poziom ochrony

W praktyce: wentylatory, oświetlenie, małe komponenty lub urządzenia instalowane w strefach, gdzie atmosfera wybuchowa występuje rzadko i krótkotrwale.

Tabela porównawcza – CJN vs DP

Przykład z praktyki – analiza tabeli ATEX

Zgodnie z tabelą przedstawioną w materiałach promocyjnych Cantoni Group:

To oznacza, że urządzenie przeznaczone do pracy np. w strefie 1 (2G) musi mieć certyfikat CJN, natomiast urządzenie do strefy 2 (3G) może być wprowadzone zarówno na podstawie CJN, jak i uproszczonej deklaracji producenta – DP.

Obowiązki producenta i użytkownika

Producent:

• Określa kategorię urządzenia i jego przeznaczenie (strefę).

• W zależności od kategorii musi uzyskać CJN lub wystawić DP.

• Musi oznaczyć produkt symbolem Ex, kategorią oraz dołączyć dokumentację techniczną i instrukcję.

Użytkownik (np. pracodawca w zakładzie przemysłowym):

• Musi przeprowadzić ocenę ryzyka i klasyfikację stref zgodnie z ATEX 1999/92/WE.

• Odpowiada za dobór odpowiednich urządzeń – zgodnych z wymogami danej strefy (czyli np. nie może stosować urządzeń 3G w strefie 1).

• Ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo instalacji i pracowników.

Co się stanie, jeśli użyjesz niewłaściwego urządzenia?

Instalacja urządzenia bez odpowiedniego poziomu ochrony (np. 3D zamiast 2D) w nieodpowiedniej strefie może prowadzić do:

• Naruszenia prawa (niespełnienie wymagań dyrektywy ATEX),

• Odpowiedzialności cywilnej i karnej,

• Ryzyka eksplozji, pożaru lub utraty życia,

• Unieważnienia polisy ubezpieczeniowej.

Podsumowanie

• CJN jest obowiązkowe w przypadku urządzeń do stref o wysokim zagrożeniu wybuchem.

• DP może być stosowane tylko dla urządzeń do stref 2 i 22 – i to pod warunkiem, że producent prawidłowo oceni zgodność.

• To producent odpowiada za prawidłową certyfikację, ale użytkownik za poprawny dobór i stosowanie.

Wybierając urządzenia do atmosfer wybuchowych, nie warto kierować się wyłącznie ceną. Liczy się bezpieczeństwo, zgodność z normami i – przede wszystkim – życie ludzi.

Maszyny czyszczące w technologii ATEX – bezpieczeństwo i efektywność w strefach zagrożonych wybuchem

Wprowadzenie

W wielu gałęziach przemysłu, takich jak chemiczny, petrochemiczny, spożywczy czy farmaceutyczny, istnieje ryzyko wystąpienia atmosfery wybuchowej. Aby zapewnić bezpieczeństwo pracowników i infrastruktury, Unia Europejska wprowadziła dyrektywy ATEX, które określają wymagania dotyczące urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferach potencjalnie wybuchowych.

Dyrektywa ATEX – podstawowe informacje

Dyrektywa ATEX (od francuskiego "ATmosphères EXplosibles") składa się z dwóch głównych dokumentów:

• ATEX 2014/34/UE (wcześniej 94/9/WE): Dotyczy producentów urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferach wybuchowych. Określa wymagania dotyczące projektowania, produkcji i oceny zgodności tych urządzeń.

• ATEX 1999/92/WE: Skierowana do pracodawców i użytkowników końcowych. Określa minimalne wymagania dotyczące poprawy ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników narażonych na ryzyko związane z atmosferami wybuchowymi.

Klasyfikacja stref zagrożenia wybuchem

Atmosfery wybuchowe klasyfikuje się na podstawie rodzaju substancji palnych (gazy, pary, mgły lub pyły) oraz częstotliwości i czasu ich występowania. Wyróżnia się następujące strefy:

Dla gazów, par i mgieł:

• Strefa 0: Atmosfera wybuchowa występuje stale, przez długi czas lub często.

• Strefa 1: Atmosfera wybuchowa może wystąpić podczas normalnej pracy.

• Strefa 2: Atmosfera wybuchowa nie występuje podczas normalnej pracy, a jeśli wystąpi, to rzadko i na krótki czas.

Dla pyłów:

• Strefa 20: Atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu występuje stale, przez długi czas lub często.

• Strefa 21: Atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu może wystąpić podczas normalnej pracy.

• Strefa 22: Atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu nie występuje podczas normalnej pracy, a jeśli wystąpi, to rzadko i na krótki czas.

Maszyny czyszczące w technologii ATEX

W strefach zagrożonych wybuchem niezbędne jest stosowanie specjalistycznych maszyn czyszczących, które spełniają wymagania dyrektywy ATEX. Firmy IPC oraz Olpen oferują szeroką gamę takich urządzeń, zapewniając bezpieczeństwo i efektywność pracy w trudnych warunkach.

Automaty szorująco-zbierające Olpen (dawne IPC Gansow Premium Line)

Firma Olpen oferuje automaty szorująco-zbierające przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem. Urządzenia te charakteryzują się:

• Wykonaniem ze stali nierdzewnej: Zapewnia odporność na korozję i łatwość czyszczenia.

• Silnikami o niskim napięciu: Minimalizują ryzyko iskrzenia.

• Systemami filtracji: Zapobiegają przedostawaniu się pyłów do atmosfery.

• Certyfikatami ATEX: Potwierdzają zgodność z wymaganiami dyrektywy.

Przykładowe modele:

• Olpen 51 BEX 50 ATEX: Przeznaczony do pracy w strefach gazowych 1 i 2 oraz pyłowych 21 i 22.

• Olpen Titan 150 BF EX 87 ATEX: Większa wersja z siedziskiem dla operatora, z większą pojemnością zbiornika i szerszym zakresem pracy.

Odkurzacze przemysłowe IPC

Firma IPC oferuje odkurzacze przemysłowe przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem, spełniające wymagania dyrektywy ATEX.

Planet 22S ATEX

• Moc: 1000-1200 W

• Napięcie: 220-240 V

• Podciśnienie: 2470 mmH₂O

• Przepływ powietrza: 210 m³/h

• Pojemność zbiornika: 30 l

• Waga: 30 kg

• Certyfikat ATEX: II 3D Ex tc IIIB T200°C Dc IP6X

• Zastosowanie: Praca na sucho w strefach 22, idealny do zbierania pyłów palnych.

Planet 1/50 OPT ATEX MFS

• Moc: 1500 W

• Napięcie: 220-240 V

• Podciśnienie: 1800 mmH₂O

• Przepływ powietrza: 220 m³/h

• Pojemność zbiornika: 50 l

• Certyfikat ATEX: II 3D Ex t IIIB T135°C Dc IP55

• Zastosowanie: Przeznaczony do zbierania pyłów palnych w strefach 22, wyposażony w turbinę indukcyjną o długiej żywotności (ponad 10 000 godzin pracy).

Podsumowanie

Praca w strefach zagrożonych wybuchem wymaga stosowania specjalistycznych urządzeń spełniających rygorystyczne normy bezpieczeństwa. Maszyny czyszczące w technologii ATEX oferowane przez firmy IPC oraz Olpen zapewniają nie tylko zgodność z dyrektywami, ale także wysoką efektywność i niezawodność w trudnych warunkach przemysłowych. Wybór odpowiedniego urządzenia powinien być poprzedzony analizą specyfiki środowiska pracy oraz konsultacją z ekspertami w dziedzinie bezpieczeństwa przeciwwybuchowego.

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub porady w doborze odpowiedniego urządzenia do konkretnej strefy zagrożenia wybuchem, skontaktuj się z naszymi specjalistami.